EnglishFrenchGermanGreekItalianRussianSpanishSwedish
  • Turistička organizacija Aleksinac
aleksinac logo
Adresa Dušana Trivunca 54, 18220 Aleksinac
Telefon 018/804-025
Faks 018/804-025
e-mail otisaleksinac@hotmail.com
web

Grad Aleksinac se nalazi 210 kilometara jugoistočno od Beograda, 30 kilometara severozapadno od Niša, na međunarodnom drumskom i železničkom Koridoru 10. Smestio se u pitomoj Aleksinačkoj kotlini, oivičenoj Ozrenskim planinama na severoistoku i Malim i Velikim Jastrepcom na jugozapadu, na ušću Sokobanjske Moravice u Južnu Moravu. Prema popisu stanovništava iz 2002. godine u Aleksincu živi 17.171 stanovnik, dok u celoj aleksinačkoj opstini, u 72 naseljena mesta, živi 57.749 stanovnika.

aleksinac 1
Aleksinac se smestio na obalama Sokobanjske Moravice, na nadmorskoj visini od oko 200 metara. U njemu vlada umereno-kontinentalna klima, sa osetnim temperaturnim kolebanjima i odstupanjima. Reljef je pretežno ravničarskog karaktera, pošto se oko dve trećine teritorije opštine prostire u Aleksinačkoj kotlini i u dolinama reka Južne Morave i Sokobanjske Moravice. Aleksinac ima veoma povoljan geografski položaj jer kroz njega prolazi međunarodni drumski i železnički Koridor 10 koji Evropu povezuje sa Bliskim istokom.
Područje Aleksinca bilo je naseljeno još u praistoriji, o čemu svedoče brojni arheološki nalazi otkriveni u Aleksincu i njegovoj okolini. U antičko doba bio je u sastavu rimske provincije Gornja Mezija i kroz njega je prolazio čuveni rimski vojni put Via militaris. U srednjem veku je bio u sastavu države Nemanjića, a zatim kjneza Lazara. Turci su ga zauzeli 1427. godine. Ime Aleksinac prvi put se pominje 1516. u turskom defteru grada Kruševca. O nastanku imena postoji više predanja, ali je, slažu se istoričari, najverovatnije ono koje govori da naziv Aleksinac potiče od nekog Alekse koji je tu imao nadaleko čuven han. – kafanu. Aleksinac je od Turaka prvi put oslobođen u Prvom srpskom ustanku 1806. godine kada je bio poprište čuvenog Boja na Deligradu u kome su srpski ustanici odneli veliku pobedu nad znatno brojnijom turskom vojskom. Nakon Drugog srpskog ustanka 1815. godine, Aleksinac ne ulazi u sastav Srbije kneza Miloša. Sa još šest nahija oslobođenih u Prtvom srpskom ustanku ostaje u sastavu Turske. Ovih šest „otrgnutih nahija“ knez Miloš uspeva Srbiji da vrati nakon 1830. godine, što Turci prihvataju hatišerifom izdatim krajem 1833. godine. Tada je Aleksinac postao značajno pogranično mesto Srbije, oko 10 kilometara udaljeno od granice sa Turskom.
U periodu od 1833. do 1876. godine, Aleksinac doživljava veliki društveni i ekonomski razvoj. U njemu je odmah po oslobođenju od Turaka formirana carinarnica, karantin, okružni sud, poštanska stanica koja je imala evropski značaj, sagrađena je crkva i otvorena škola, 1855. je uvedena telegrafska linija sa Beogradom, tada prva u Srbiji. Broj stanovnika se u ovom periodu nekoliko puta povećao. Aleksinac je postao značajno tranzitno i prometno mesto Srbije. Godine 1865. bilo je 230 varoških dućana i 36 varoških mehana. Prva fabrika u Aleksincu otvorena je 1865. godine kada je Johan Apel pokrenuo pivaru. Intenzivan razvoj grada biva usporen nakon srpsko-turskih ratova 1876-1878. godine, kada je Srbija oslobodila još četiri okruga; Niški, Pirotski, Vranjski i Toplički. Aleksinac tada prestaje da bude pogranični grad i gubi na značaju. Veliki doprinos srpskoj pobedi u ovim ratovima dali su Aleksinčani, kao i brojni dobrovoljci iz pojedinih evropskih zemalja, među njima najviše Rusa. Najslavnije ime među ruskim dobrovoljcima bio je pukovnik Nikolaj Rajevski koji je poginuo kod Adrovca. Ličnost pukovnika Rajevskog poslužila je ruskom književniku Lavu Tolstoju za oblikovanje lika Vronskog u romanu Ana Karenjina.

Aleksinački rudnici 

al rudnici

Nosilac razvoja Aleksinca krajem XIX i početkom XX veka bilo je rudarstvo. Godine 1883. Aleksinčanin Đorđe Dimitrijević, lekar u Beogradu, i vlasnik Aleksinačke pivare Johan Apel dobili su koncesiju za eksploataciju mrkog uglja. Nakon proširenja 1887. godine, rudnik 1902. kupuje belgijski inženjer Emil Forman vlasnik velikih belgijskih rudnika na Sombri. Veliki procvat rudnik doživljava između dva svetska rata, a naročito posle Drugog svetskog rata. Tokom 60-ih godina minulog veka eksploatisano je 400 do 500 hiljada tona uglja godišnje. Bio je to jedan od najvećih rudnika mrkog uglja tadašnje Jugoslavije, sa šest jama u kojima je radilo oko pet hiljada rudara iz svih krajeva Jugoslavije. Najpoznatija je bila jama „Morava“ iz koje je sa dubine od 750 metara vađen ugalj. Bila je to najdublja ugljena jama u tadašnjoj Jugoslaviji. Nakon dve nesrece u kojima je 1983. poginulo 35 rudara a 1989. godine 90 rudara, Vlada Srbije rudnik je zatvorila 1990. godine. Rudnik je zatvoren sa bilansnom rezervom preko 30 miliona tona veoma kvalitetnog mrkog uglja. Nekada veliko rudarsko naselje je zamrlo, mnogi rudari su otišli, ostali su samo oni koji nisu imali kuda da odu. Danas u naselju živi oko 1500 ljudi niskog životnog standarda, sa nadom da će rudnik početi ponovo da radi donoseći im bolju egzistenciju.

© 2011 - 2013 TURIZAM ZA VAS I NAS. SVA PRAVA ZADRŽANA.

Izradio Web Genije